lata 1867 - 1899
Ten podział wynika z różnic między sposobem zapisu. W latach 1800-1820 sposób zapisu dopiero się kształtował, w latach 1820-1866 zapisy były dokonywane według przyjętego schematu, w latach 1867-1899 schemat pozostał, ale na ziemiach zaboru rosyjskiego zapisy były prowadzone w języku rosyjskim przy użyciu cyrylicy (co wynikało z rusyfikacyjnej polityki zaborcy po upadku Powstania Styczniowego). Granice lat mogą być płynne, bo w różnych rejonach kraju różnie mogło z tym być. Niżej zamieszczone informacje odnoszą się do ksiąg metrykalnych zaboru rosyjskiego, bo szczęściem w nieszczęściu, tylko z nimi mam do czynienia. Tym nie mniej prawdopodobne jest, że pod pozostałymi zaborami pewne zasady były w podobny sposób przestrzegane.

Księga metrykalna ma formę dużego zeszytu w twardej obwolucie, o ponumerowanych kartach (numery kart są zawsze i tylko na prawej karcie w prawym górnym rogu), ale można też się spotkać z sytuacją, że ponumerowane są strony i wówczas w każdym górnym rogu podany jest numer strony. Księga składa się z trzech części: urodzeń, ślubów i zgonów. W pierwszym z okresów, to znaczy w latach 1800-1820, księgi mogą być trzy, osobno z urodzeniami, osobno z małżeństwami i osobno ze zmarłymi. Czasem układ może być inny, to znaczy urodzenia, zgony i śluby dopiero na końcu. Wewnątrz księgi nie ma żadnego wyróżnienia, gdzie kończą się zapisy urodzeń, a zaczynają śluby, i gdzie te z kolei się kończą, a zaczynają zgony. Urzędnicy Stanu Cywilnego, którymi zazwyczaj byli parafialni księża, ustalali sobie po prostu gdzie będą się zaczynać śluby, a gdzie zgony. Z urodzeniami nie ma kłopotu, bo od nich zawsze zaczyna się księga. Szczęśliwie dla obecnie przeglądających te dokumenty każda część kończyła się spisem wszystkich urodzonych, małżonków i zgonów. Spisy zazwyczaj są alfabetyczne, co znakomicie ułatwia szukanie interesującego nas nazwiska. Porządek był jednak ustalany tylko według pierwszej litery, rzadko się zdarza, by o kolejności decydowała również druga litera i kolejne. Ponadto przy tworzeniu spisu czasami pojawiały się problemy i jakieś nazwisko mogło wylądować na końcu, dlatego zawsze warto przejrzeć cały spis. Może się zdarzyć, że spisu w ogóle nie ma, ale jest to rzadkość, lub jest, ale nie na końcu danej części, tylko gdzieś indziej. Zdarza się tak w sytuacji, gdy zabrakło miejsca na spis na końcu działu - wówczas na końcu działu można znaleźć notatkę z informacją, na której karcie spis jest umieszczony. W przypadku urodzeń i zgonów w spisie podawane jest nazwisko i imię osoby urodzonej lub zmarłej. W przypadku ślubów spis jest tworzony według nazwiska pana młodego. Imię i nazwisko panny młodej jest podawane obok ... ale czasem nie jest podawane w ogóle i wtedy, jeśli prowadzimy poszukiwania po kądzieli, trzeba przejrzeć wszystkie zapisy dotyczące ślubów.

Schematy zapisu: Urodzenia Śluby Zgony

Tłumaczenie metryk z języka rosyjskiego

Strona 1 2