Nagłówek - jeśli go nie widać, skorzystaj proszę z odnośników na dole strony
Stryjenka Ludwika zaprasza do wpisania się do Księgi Gości witryny - zostaw ślad po swojej wizycie
Genealogia od strony teoretycznej i praktycznej

Copyright © 1999-2010 Jacek Kubis

Nawigator: Strona główna > Pomocnik > Księgi metrykalne

W tym dziale

Poradnik genealogiczny

Programy genealogiczne

Mini-Słownik genealogiczny

Najprostsze drzewo genealogiczne

Wykres genealogiczny

Pierwsze kroki w archiwum

Księgi metrykalne XIX wiek

Arkusze genealogiczne

Tlumaczenie metryk z rosyjskiego

Akty ślubu

Schematy zapisu: Urodzenia        Śluby        Zgony

Tłumaczenie metryk z języka rosyjskiego

Czcionką pochyłą podany jest tekst przykładowego zapisu (ale jak najbardziej autentycznego), a w nawiasach klamrowych tekst omówienia po każdym istotnym fragmencie zapisu.

Na początku podany jest kolejny numer aktu ślubu, obok podany jest tekst aktu.

Osiny. [ miejscowość wesela, zaręczyn??? 0] Działo się we wsi Dmosinie [ miejscowość rejestracji 1] dziewiątego października tysiąc ośmset trzydziestego siódmego roku [ data zgłoszenia 2] o godzinie piątej w wieczór [ godzina zgłoszenia 3] . Wiadomo czynimy, że w przytomności [ czyli w obecności 4] świadków Woyciecha Sadzy lat czterdzieści dwa i Tomasza Zaręby lat czterdzieści dziewięć mających obudwóch gospodarzy w Szczecinie zamieszkałych [ dane świadków 5] na dniu dzisiejszym [ dzień śłubu 6] zawarte zostało religijne małżeństwo [ sposób zawarcia małżeństwa 7] między Gabryelem Karwowskim [ imię i nazwisko pana młodego 8] wdowcem po Maryannie z Bykowskich zmarłej w Osinach [ informacja o poprzednich małżonkach 9] wyrobnikiem [ zajęcie pana młodego 10] w Osinach zamieszkałym [ miejsce zamieszkania pana młodego 11] urodzonym we wsi Słuska [ miejsce urodzenia pana młodego 12] z Józefa i Reginy z nazwiska niewiadomej małżonków Karwowskich już zmarłych [ informacja o rodzicach pana młodego 13] lat pięćdziesiąt siedem mającym [ wiek pana młodego 14] , a panną Agnieszką [ dane panny młodej 15] córką Stanisława iuż nieżyjącego i Heleny z Żukowskich w Szczecinie teraz przy synu zamieszkałej małżonków Kubisów, służącą, w Osinach zamieszkałą, urodzoną we wsi Szczecinie, lat dwadzieścia dziewięć mającą. Małżeństwo to poprzedziły trzy zapowiedzi w dniach dziesiąty, siedemnasty i dwudziesty czwarty września roku bieżącego w parafii tutejszej [ informacja o zapowiedziach 16] oraz zezwolenie ustne ze strony matki nowozaślubionej obecnej aktowi małżeństwa oświadczone było [ zgoda rodziców 17] . Tamowanie małżeństwa nie zaszło [ ustalenie braku przeszkód 18] . Małżonkowie nam oświadczają, iż umowy przedślubnej między sobą nie zawarli [ informacja o umowie przedślubnej 19]. Akt ten stawającym i świadkom pisać nieumiejącym wszystkim przeczytany [ uwierzytelnienie aktu 20] , przez Nas tylko podpisany został. Ksiądz Franciszek Kostecki [ dokonujący zapisu 21] Kommendarz Parafii Dmosińskiej [ funkcja zapisującego 22] Utrzymujący Akta Stanu Cywilnego [ rola zapisującego 23].

0 - nie wiem, jakie jest znaczenie tej miejscowości, czasem jest to miejscowość zamieszkania panny młodej, ale niekoniecznie zawsze, może jest to miejscowość gdzie odbyły się zaręczyny, albo wesele?

1 - ponieważ rejestracją zajmowali się na ogół księża, miejscowością rejestracji jest siedziba parafii,

2 - podając datę nigdy nie używano cyfr (w każdym razie w parafiach w jakich oglądałem księgi metrykalne),

3 - ponieważ nie podawano wówczas czasu w układzie 24 godzinnym, lecz w układzie 12 godzinnym konieczne było oznaczenie pory dnia; poza "rano" można także spotkać "w wieczór", "wieczorem", "w nocy", "w południe", "z południa", "po południu", "przed południem"; dopiero przeglądając różne zapisy zwróciło moją uwagę, że słowa "dziewiąta" i "dziesiąta" różnią się tylko jedną literą i czasem zupełnie nie jest możliwe ustalenie czy o 9, czy o 10 - na szczęście te godziny nie są aż tak istotne dla badacza genealogicznego,

4 - wbrew pozorom ksiądz nie zmuszał świadków do dmuchania w balonik, by się upewnić, że nie nadużyli napojów wyskokowych przed stawieniem się w roli świadków; określenie "w przytomności" oznacza tu że byli oni "obecni",

5 - ten fragment aktu pozwala ustalić imię i nazwisko oraz wiek, zajęcie i miejsce zamieszkania stawających; nie należy bagatelizować tej informacji, bardzo często świadkami były osoby powiązane z rodziną opisaną w akcie, a możliwe nawet, że są to osoby spokrewnione z nowożeńcami lub chociaż powinowate; jeśli budujemy rozszerzone drzewo genealogiczne, to informacja o świadkach i rodzicach chrzestnych może nam pomóc w ustaleniu danych osób z innych gałęzi; we wszystkich zbadanych przeze mnie aktach świadkami byli wyłącznie mężczyźni, nigdy nie zdarzyła się kobieta, nie musi być to jednak reguła obowiązująca wszędzie i zawsze; niestety wiek często jest podawany w dużym przybliżeniu, można się spotkać z sytuacjami, że z poszczególnych zapisów rok urodzenia stawającego wychodzi w granicach plus/minus 5 lat; najwyraźniej księża nie zawracali sobie głowy sprawdzaniem, kiedy delikwent z ich parafii się urodził, tylko pisali to, co usłyszeli; nie ma problemu przy takich określeniach zajęcia jak: "gospodarz", "gospodarz rolny", "gospodarz pańszczyznowy" (choć tu ciężko się zastanawiam, bo ta sama osoba jest raz określana mianem "gospodarza", a innym razem właśnie jako "gospodarz pańszczyznowy" i nie jestem pewien, co zapisujący miał na myśli), "parobek", "młynarz", "stolarz", "służący", "dziewka służebna", ale już takie określenia jak "karbowy", "stelmach", "kopiarz" wyszły z codziennego słownictwa i ich znaczenia trzeba poszukać,

6 - zapis "na dniu dzisiejszym" jednoznacznie określa, że data aktu jest datą ślubu, nigdy nie trafiłem na sytuację, by zawarcie związku małżeńskiego nastąpiło w innym dniu niż dzień zapisu, choć teoretycznie jest to przecież możliwe, co więcej nie do końca wierzę, że ksiądz zawsze dokonywał zapisu właśnie w dniu ślubu - mógł przecież nie znaleźć na to czasu,

7 - małżeństwo zawarte w ramach obrządku religijnego, wówczas było tożsame z zawarciem związku małżeńskiego w rozumieniu cywilnym - coś w rodzaju obecnego małżeństwa tzw. konkordatowego,

8 - jako pierwszy w aktach małżeństwa podawany jest zawsze pan młody,

9 - jeśli pan młody był wcześniej żonaty, to ta informacja zawsze się a w akcie pojawia wraz z informacją kto był małżonkiem i z jakiego powodu małżeństwo ustało,

10 - ten fragment aktu pozwala ustalić czym pan młody się zajmował,

11 - miejsce zamieszkania pana młodego; pozwala nam ustalić, gdzie nasz przodek mieszkał,

12 - miejsce urodzenia pana młodego; podanie tej informacji pozwala na wytypowanie właściwej parafii dla dalszych poszukiwań,

13 - informacja o rodzicach pozwala ustalić skład rodziny pana młodego; jeśli mamy do czynienia z najstarszym dzieckiem, to można domniemywać, że rodzice pobrali się w tym samym roku lub rok wcześniej (w aktach jakie przejrzałem prawie zawsze tak było),

14 - z wiekiem pana młodego jest analogicznie jak z wiekiem podawanym dla pozostałych osób wymienionych w akcie raczej trzeba przyjąć tolerancję plus/minus 5 lat,

15 - w przypadku panny młodej w przejrzanych przeze mnie aktach zawsze podane było tylko imię panny młodej, jej nazwisko można ustalić na podstawie dalej podanych danych o rodzicach, dalsze informacje o pannie młodej podane są w analogiczny sposób jak dla pana młodego, tzn. informacja o poprzednich małżonkach, rodzicach, miejscu zamieszkania i urodzenia, zajęciu, wieku,

16 - zapowiedzi są formą przekazywania informacji o nadchodzącym ślubie stosowaną do dziś, niestety nie wiem czy pełnią tylko funkcję informacyjną, czy też ta rola sięgała dalej i miała na celu skłonienie osób przeciwnych małżeństwu do wyrażenia swojego sprzeciwu, szczególnie, że w tym samym zdaniu (patrz punkt 17) pada informacja o zgodzie rodziców; jestem w stanie wyobrazić sobie sytuację, że pan młody, bądź panna młoda zobowiązali się do zawarcia małżeństwa z osobą X i zapowiedzi mają tej osobie pozwolić na wyrażenie conajmniej niezadowolenia z faktu, że przyrzekający weźmie ślub z osobą Y,

17 - w przypadku wdowców lub wdów zgoda rodziców na ślub najwyrażniej nie była wymagana, jednak w przypadku panien i kawalerów taka zgoda musiała się pojawić ze strony żyjących rodziców, a jeśli już nie żyli to ze strony osoby spokrewnionej opiekującej się daną osobą - nie wiem niestety, czy zgoda była wymagana niezależnie od wieku wstępującego lub wstępującej w związek małżeński,

18 - w tym fragmencie następuje wyrażne zasygnalizowanie, że nie pojawiły się żadne formalne przeszkody na drodze do zawarcia małżeństwa,

19 - w większości aktów ślubu jakie przejrzałem pada sformułowanie o tym, że małżonkowie nie zawarli ze sobą umowy przedślubnej - zdarzyło mi się to tylko raz, że taka umowa była, pada tam informacja, że umowa przedśluba została zawarta w mieście Łodzi u Rejenta [imię i nazwisko] 19 stycznia 1873 roku pod numerem [numer]" ; zapewne jeśli umowa była, odnalezienie jej pozwoliłoby na bliższe poznanie małżonków, a przede wszystkim ich stanu majątkowego,

20 - formułka "Akt ten stawającemu i świadkom pisać nieumiejącym przeczytany" powtarza się w każdym przypadku, gdy uczestniczący w rejestracji nie potrafią się podpisać, jeśli któreś z nich jednak potrafi, to jest to zaznaczone, a pod aktem widnieje podpis tej osoby,

21 - na zakończenie aktu podpisuje się osoba która go zapisała podając imię i nazwisko lub pierwszą literę imienia i nazwisko, w przypadku księży jest też wskazanie "ksiądz" lub "xiądz"; poniżej znajdują się podpisy tych stawających, którzy potrafili pisać - obok ich podpisu można też znaleźć dopisek "jako świadek",

22 - po podpisie zapisującego akt, podana jest jego funkcja, w dokumentach jakie przejrzałem był to albo "Kommendarz" (cokolwiek by to znaczyło), albo "Wikariusz", albo "Proboszcz", ale zapewne jest jeszcze wiele innych możliwości,

23 - ten ostatni fragment aktu określa rolę zapisującego wskazując, że podpisana pod aktem osoba dokonuje zapisów w księgach metrykalnych oraz przechowuje same księgi i przedkłada je wyższym instancjom.

Pomocnik
Warto wiedzieć
Imię i Nazwisko
Krewni
Badania Własne
Księga Gości
Gen-Wieści
Kontakt